Huisarts Hans Gimbel geeft voorbeelden van absurde gevolgen AVG privacyregels in de zorg

Huisarts Hans Gimbel uit Heerhugowaard waarschuwt aan de hand van dagelijkse praktijkvoorbeelden voor absurde en onveilige gevolgen van de AVG in de zorgsector.

Gimbel is lid van de Ledenraad van Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV). Hij schreef op persoonlijke titel een opiniestuk voor de Volkskrant. Dit veelgelezen stuk is ook gedeeld op de website Netkwesties.

 

Volgens Gimbel zorgt de Algemene Verordening Gegevensbescherming voor onnodige schadelijke rompslomp in de zorg en wordt medisch handelen beletseld.

Absurde en gevaarlijke vereiste in de zorg

“Door de nieuwe privacywetgeving kunnen artsen sinds 25 mei niet meer bij de gegevens van patiënten zonder hun uitdrukkelijk verleende schriftelijke toestemming. Een even absurde als gevaarlijke vereiste in de zorg”, schrijft Gimbels.

“Op 25 mei 2018 is de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) van kracht geworden. Brussel vond dat de privacy van burgers wel een steuntje in de rug kon gebruiken. Daar was zeker wat voor te zeggen als je ziet hoe commerciële organisaties als Facebook en Google met gegevens op internet omgaan.”

AVG in zorg is vanwege eed van Hippocrates overbodig

“Helaas heeft Brussel in één moeite door ook de alle andere sectoren meegenomen, waaronder de zorg. Volkomen onnodig, aangezien in de zorg al van oudsher het medisch geheim geldt, bekrachtigd met de eed van Hippocrates (460 voor Christus!) die elke arts aflegt.”

“Helaas pakt deze wet voor de zorg desastreus uit. Alle medische gegevens zijn achter een schier onneembare burcht geplaatst met als gevolg dat artsen niet bij de gegevens van de patiënt kunnen. Dat is natuurlijk niet de bedoeling, maar wel het gevolg van de wet.”

Huisartsen geen toegang tot patientendossier in regionaal ziekenhuis

“In onze regio, waar in het grote regionale ziekenhuis toevallig ook net een nieuw EPD (Elektronisch Patiënten Dossier) werd ingevoerd, kon de huisarts van de ene op de andere dag niet meer bij de gegevens van zijn patiënten.”

“Als een patiënt bij de specialist onder behandeling is, is het belangrijk dat ook de huisarts over die gegevens kan beschikken. Bijvoorbeeld bij het voorschrijven van bepaalde medicijnen is het belangrijk te weten wat de nierfunctie van de patiënt is. Voorheen kon de huisarts dat opzoeken in het ziekenhuissysteem via een beveiligde weg.”

“Nu is die route afgesneden met als gevolg dat de huisarts opnieuw bloedonderzoek moet laten doen. Ook andersom, als de specialist de onderzoekgegevens van de patiënt bij de huisarts nodig heeft, kan hij sinds 25 mei niet meer bij deze gegevens.”

Chirurg mag röntgenfoto gebroken enkel niet bekijken

“Als de huisarts bij een patiënt met een enkelletsel een foto laat maken en deze patiënt heeft een gebroken enkel, dan mag de chirurg niet kennis nemen van de foto, tenzij de patiënt schriftelijk toestemming heeft gegeven. Het lijkt absurd, maar het is helaas de werkelijkheid.”

AVG zorgt voor veel bureaucratie

“Om zorgverlening toch mogelijk te maken hebben juristen een administratief monstrum bedacht. De huisarts mag pas kennis nemen van de gegevens van een patiënt nadat de patiënt een schriftelijke verklaring heeft afgegeven aan het ziekenhuis. Deze formulieren komen op een grote stapel te liggen en worden vervolgens handmatig in het systeem ingevoerd. Zo gaat het althans in onze regio. Het invoeren van alle patiënten gaat maanden duren.”

Aanmelden op zorgportaal werkt omslachtig of niet

“Vervolgens moet de huisarts zich met een speciale pas, een zogenaamde UZI-pas, aanmelden bij het zorgportaal van het ziekenhuis.”

”Dat kan niet met elke webbrowser en ook niet met elke computer. Voorlopig is het voor Apple-computers nog niet mogelijk. Pas dan is het mogelijk de gegevens te raadplegen, tenminste als de patiënt een schriftelijke verklaring heeft afgegeven dat hij dat goedkeurt.”

Probleem als patient voor eerste keer in ziekenhuis komt

”Is die verklaring er niet, bijvoorbeeld omdat men verzuimd heeft dit te vragen, of omdat de patiënt nog niet eerder in het ziekenhuis is geweest, dan kun je alsnog niet bij de gegevens.”

“Het kan niet anders dan dat onvoldoende is nagedacht wat de consequenties van deze wet voor de zorg zijn”, schrijft Gimbel. “Desondanks is een speciale instantie in het leven geroepen, de Autoriteit Persoonsgegevens met PvdA’er Aleid Wolfsen aan het hoofd, die scherp toeziet op goede naleving van de regels uit Brussel. Overtredingen worden zwaar bestraft met boetes die kunnen oplopen tot 20 miljoen euro! De schrik zit er daarom goed in bij de zorgverleners.”

AVG houdt geen rekening met belangen patienten

“Bij het invoeren van deze privacywet is de patiënt geheel uit beeld verdwenen. Privacyregels zijn bedoeld om het belang van de burger te beschermen en niet om zijn zorgverlening te blokkeren. Geen patiënt zal tegen de chirurg zeggen dat hij wel zijn gebroken enkel mag repareren, maar niet naar de foto mag kijken.”

Advies van huisarts Gimbel

“Laat een zinloze schriftelijke toestemming achterwege. Het kan alleen maar problemen opleveren, als de verklaring er per ongeluk niet is. We zijn in de zorg al jaren bezig de administratieve rompslomp terug te dringen. Alle politieke partijen staan hierachter. Mondjesmaat leek dat te gaan lukken en nu zijn we met één decreet uit Brussel weer jaren teruggeworpen.”

“De zorgverlener moet nu cursussen gaan volgen hoe hij de gegevens volgens de Brusselse regels moet opbergen, er moeten registers worden aangelegd, overeenkomsten, tientallen pagina’s dik, getekend met allerlei toeleveranciers, met beheerders van de computersystemen, van praktijk- websites, van de telefooncentrale op de praktijk, met de personeelsadministratie enz. De enorme hoeveelheid tijd hieraan besteed gaat ten koste van de zorg aan de patiënt.”

Zonder de zorg uit van deze bureaucratische privacywet

“Iedereen zal het erover eens zijn dat in de zorg de patiënt centraal staat. Dat betekent dat privacyregels het zorgproces niet mogen frustreren. Het zal toch mogelijk moeten zijn Brussel duidelijk te maken dat wat goed is voor Google niet goed hoeft te zijn voor de zorg. Privacy is bovendien van oudsher al goed geregeld in de zorg. Zonder daarom de zorg uit van deze bureaucratische privacywet. De patiënt zal er wel bij varen.”

*) Hans Gimbel is huisarts te Heerhugowaard en lid van de Ledenraad van huisartsenclub LHV. Dit artikel verscheen eerder in de Volkskrant

Meer actueel awareness nieuws

AVG in de wachtkamer. Patiënt 031872 naar behandelkamer 2

Het is tien uur ‘s ochtends. Je ligt in het ziekenhuis op een verpleegzaal met drie andere patienten. Je behandelend specialist maakt samen met de verpleegsters een ronde. Jij krijgt alles mee over de ziekte van je kamergenoten.

Hoe zit het eigenlijk met de AVG op verpleegzalen in ziekenhuizen?

Veel artsen en patienten worstelen met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Hoe ga je om met privacy in wachtkamers en kamers in ziekenhuizen waar meerdere patienten liggen?

Sommige artsen en patienten denken dat niets meer mag. Artsen laten voor de zekerheid krampachtig patienten een verwerkingsovereenkomst tekenen waarin zij akkoord gaan met het omroepen van hun naam als ze aan de beurt zijn.

Het gaat verder met de samenwerking met andere artsen en eindigt met een overeenkomst over samenwerking met de zorgverzekeraar.

Absurd. Nergens voor nodig.

Om te beginnen is er volgens de AVG geen toestemming vereist voor de omroepen van de naam van patienten die aan de beurt zijn. Het anonimiseren van patienten door nummers te gebruiken is dus niet nodig.

Hoe zit het met privacy op de verpleegzaal met 4 bedden?

Hetzelfde geldt ook voor verpleegzalen met meerdere bedden in het ziekenhuis. Ook hier is het niet nodig om de individuele patiënten (in hun bed) telkens te verplaatsen naar een seperate behandelkamer waar het medische team slechts met één patiënt kan praten.

De samenwerking met andere artsen, laboratoria en zorgverzekeraars kan worden samengevat onder de noemer “ontheffing van de geheimhoudingsplicht”.

In principe vallen alle verwerkingen die nodig zijn om aan het verwerkingscontract te voldoen, onder het verwerkingscontract.

Toestemming is niet vereist!

Diverse andere wetten verlenen artsen ook transmissiebevoegdheden.

De gegevens kunnen ook worden doorgestuurd naar de ziektekostenverzekeraars. Anders zouden ze geen rekeningen kunnen vereffenen met de artsen.

Meer actueel awareness nieuws

Artsen: ‘Wetsvoorstel om zorgfraude te bestrijden tast privacy en medisch beroepsgeheim aan’

Minister Hugo de Jonge (CDA) van Zorg heeft een wetsvoorstel ingediend om zorgfraude te bestrijden, maar daarvoor moeten wel medische gegevens van patiënten gedeeld worden met onder meer gemeenten en de Belastingdienst. Artsen zijn daar mordicus op tegen.

Aantasting van het medisch beroepsgeheim en aantasting van de privacy van de patiënt.

“Wij denken dat het een aantasting van het medisch beroepsgeheim is, en een aantasting van de privacy van de patiënt”, zegt voorzitter René Heman van de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG). Dit is een federatie van beroepsverenigingen van artsen die de belangen van artsen in Nederland behartigt.

Artsen zijn nu al verplicht beperkte medische gegevens van hun patiënten door te geven aan zorgverzekeraars. Het nieuwe voorstel geeft aan dat die gegevens ook weer met derden gedeeld kunnen worden. “Dat vinden wij geen goede zaak”, zegt Heman.

De gemeenten, de zorgverzekeraars, de zorgaanbieders, de FIOD, de Inspectie gezondheidszorg (IGZ), de Inspectie SZW, de belastingdienst, de zorgautoriteit NZA en de Sociale Verzekeringsbank worden straks verplicht om op verzoek (medische) gegevens aan te leveren aan een centraal informatiepunt.

Dit zogeheten Informatie Knooppunt Zorg (IKZ) zal op basis van een vermoeden van fraude bij de deelnemende organisaties relevante gegevens opvragen om dit vermoeden verder te onderzoeken.

Zodra het knooppunt een conclusie heeft getrokken wordt dit teruggekoppeld aan de deelnemende partijen, zodat deze daar vervolgens actie op kunnen ondernemen bij het bestrijden van fraude.

Het knooppunt gaat ook statistische rapportage en trendanalyses over fraude in de gemeentelijke zorg maken.

Bevechten van beroepsgeheim als principe

“Het bevechten van de grenzen van het beroepsgeheim blijft belangrijk, een principieel punt”, zegt huisarts Toosje Valkenburg uit De Bilt. Ondanks dat is Valkenburg niet tegen de intenties achter het plan. “Je gaat niemand vinden die zegt: wat een ontzettend goed idee, die fraude. Maar deze maatregel is niet proportioneel.”

Alternatieven voor wet

Heman geeft aan niet te snappen waarom er geen alternatieven worden gebruikt, in plaats van deze nieuwe wet. “We hebben twee jaar geleden een convenant gesloten over de inzet van onafhankelijke artsen. Zij maken van in beslag genomen gegevens een verslag, dat anonimiseren ze en dat gaat naar de overheidsinstellingen.”

Met dit plan is echter nog nooit iets gedaan. “Sinds 1 januari 2017 zijn zij in de lucht, maar ze zijn nog nooit ingezet door het Openbaar Ministerie.”

Meer actueel awareness nieuws

Mag je nog medicijnen voor een ander meenemen bij de apotheek?

De Algemene Verordening Gegevensbescherming zorgt voor verwarring en irritatie. Apothekers die van wege de AVG plotseling geen medicijnen meer meegeven voor je partner. Dat is toch niet praktisch in een tijd dat er door de overheid meer mantelzorg vereist wordt?

Studenten die plots een nummer geworden zijn in schoolroosters. Voelt niet goed en is lastig. Moet dat nou zo?

RTL Nieuws zocht het uit.

De apotheker heeft gelijk. Hij mag medicijnen voor een ander alleen meegeven als daar een machtiging voor is afgegeven. Maar dat was altijd al zo. Apothekers die dat tot dusver niet deden waren dus in overtreding.

Onderwijsinstellingen die denken te voldoen aan de AVG door namen van studenten te ‘anonimiseren’ door een nummer te gebruiken slaan de plank mis. De nummers zijn te herleiden tot de namen en worden daarom als persoonsgegevens gezien door de Autoriteit Persoonsgegevens. De scholen moeten voortaan persoonlijke roosters samenstellen per student.

Meer actueel awareness nieuws