Selecteer een pagina

Federale overkoepelende Autoriteit Persoonsgegevens van Duitsland grijpt in bij naambordjes affaire

De hoogste Duitse commissaris voor gegevensbescherming, Andrea Voßhoff, heeft resoluut ingegrepen in de naambordjes discussie die in Duitsland en Oostenrijk al ruim een week voor vette koppen in de media zorgt.

Commissaris Voßhoff adviseert alle ondernemers, instellingen en verenigingen om bij AVG-maatregelen die uitgebreide impact hebben vooraf contact op te nemen met de Autoriteit Persoonsgegevens en advies te vragen.

De hoogste Duitse toezichthouder doet overduidelijk een poging om in de nabije toekomst onnodige imagoschade voor de Europese privacywet te voorkomen. Daarover verderop in dit artikel meer.

Discussie naambordjes beeindigd

Voßhoff maakt in ieder geval klip en klaar duidelijk dat de AVG discussie over naambordjes beeindigd kan worden. De naambordjes op centrale belborden in de hal van flatgebouwen en appartementencomplexen vallen definitief niet onder de Algemene Verordening Gegevensbescherming.

Verhuurders hoeven niets te doen. Dus ook geen toestemming vragen, zoals de toezichthouder in Thüringen adviseerde.

Voßhoff schrijft dat in een verklaring op de website van de federale Duitse toezichthouder BfDI.

Andrea Astrid Voßhoff (geboren 31 juli 1958 in de Duitse plaats Haren (Ems), district Meppen, vlakbij Ter Apel) is een Duits politicus (CDU). Ze was lid van de Duitse Bondsdag van 1998 tot 2013 en is sinds 4 februari 2014 federaal commissaris voor gegevensbescherming en vrijheid van informatie (BfDI). Bron: Wikipedia.

De Europese betekenis van de AVG-naambordjes discussie in Duitsland en Oostenrijk

De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is een Europese privacywet.

De privacyregels zouden sinds 25 mei 2018 in heel Europa identiek moeten zijn.

Maar zo eenvoudig is het in de praktijk niet. De regels kunnen op verschillende manieren worden uitgelegd. Er ontbreekt bovendien nog jurisprudentie over de jonge wet.

Verwarring, onrust en ophef die niet goed is voor de AVG

Dat zorgt voor verwarring, onrust en ophef die niet goed is voor de Algemene Verordening Gegevensbescherming en de diverse toezichthouders in Europa.

De AVG naambordjesdiscussie in Duitsland en Oostenrijk is daar een goed voorbeeld van. De discussie begon in Oostenrijk en sloeg al snel over naar Duitsland.

Waar ging het ook alweer over?

Een huurder in Wenen diende bij de gemeentelijkwoningcorporatie een klacht in omdat zijn naam op het centrale belbord in de hal van een flat was aangebracht. De huurder zag dit als een schending van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

De huurder kreeg gelijk van de gemeentelijke Functionaris Gegevensbescherming. Vervolgens besloot de woningcorporatie om 200.000 naambordjes in alle gemeentelijke gebouwen in Wenen verwijderen.

Tegenstrijdige AVG adviezen

De zaak zorgde voor grote ophef in Oostenrijk en al snel ook in Duitsland. Diverse privacydeskundigen en toezichthouders gaven in de media tegenstrijdige adviezen af. De verwarring over de interpretatie van de AVG was groot.

De Autoriteit Persoonsgegevens van de Duitse deelstaat Beieren reageerde hevig geirriteerd over de ophef en sprak van een moedwillige poging van tegenstanders van de privacywet om de AVG met onzin in diskrediet te brengen.

Zijn collega in de Duitse deelstaat Thüringen liet in een officiele persverklaring echter weten dat de verhuirders wel schriftelijk toestemming voor de naambordjes moesten vragen bij de huurders.

Wie heeft er gelijk?

Twee toezichthouders die geacht worden de Algemene Verordening Gegevensbescherming als geen ander te kennen geven verschillende adviezen over dezelfde regels.

In Duitsland zijn er 18 toezichthouders. Iedere deelstaat heeft een eigen Autoriteit Persoonsgegevens.

Daarnaast is er nog een overkoepelende federale Autoriteit Persoonsgegevens. Deze hoogste Duitse commissaris voor gegevensbescherming, Andrea Voßhoff, heeft nu resoluut ingegrepen.

Voßhoff geeft op de website van de Duitse federale toezichthouder DfBI gedetailleerd uitleg waarom de AVG bij de belborden niet van toepassing is:

Geen automatische verwerking

“Het plaatsen van naambordjes op centrale belborden is op zich geen geautomatiseerde verwerking, noch een feitelijke of beoogde opslag in bestandssystemen. In zoverre is het toepassingsgebied van het AVG krachtens artikel 2, lid 1, van de AVG in het algemeen niet eens opengesteld voor dergelijke zaken.”

“Zelfs als de AVG van toepassing zou zijn, zou artikel 6, lid 1, onder f), van de AVG (afweging van belangen) als rechtsgrondslag kunnen worden beschouwd naast de toestemming. In bijzondere gevallen zou de huurder dan het recht hebben om op grond van artikel 21 AVG bezwaar te maken tegen de verwerking. De AVG biedt verschillende rechtsgrondslagen voor gegevensverwerking, die ook moeten worden gebruikt.”

Hoe zit het met digitale naamborden?

Einde discussie over de naambordjes dus?
Nee, toch noch niet helemaal. Hoe zit het met Digitale naamborden?

Als er persoonlijke gegevens (bijv. voornaam, achternaam) op een elektronisch scherm worden weergegeven, is dit elektronische gegevensverwerking en is dit onderworpen aan de AVG.

Wat kunnen we leren van de ‘onzinnige’ AVG naambordjes discussie in Duitsland en Oostenrijk?

“Paniekzaaierij door oproerkraaiers die de Europese privacywet in diskrediet willen brengen.” Snoeiharde kritiek van de Autoriteit Persoonsgegevens van de Duitse deelstaat Beieren naar aanleiding van de ophef over een vermeend AVG-verbod op naambordjes in flats en appartementencomplexen. Is die kritiek terecht?

Of is de Europese privacywetgeving gewoon te complex?

Wat kunnen we leren van de discussie in Oostenrijk en Duitsland?

Waarom heeft niemand de Autoriteit Persoonsgegevens om uitleg gevraagd?

Allereerst is het opmerkelijk dat klaarblijkelijk vrijwel niemand tot op heden de toezichthouders in Oostenrijk en Duitsland gevraagd heeft om duidelijkheid te verschaffen naar aanleiding van de onduidelijkheid over de uitleg van de privavyregels ten aanzien van naambordjes.

Wie op Google zoekt op Klingelschild DSGVO ziet dat alle grote Duitse mediasites op het verhaal gedoken zijn. Slechts een enkele site vroeg commentaar aan een toezichthouder.

Kritiek Beierse autoriteit op media en privacybelangenorganisatie slecht onderbouwd

Voorzitter Thomas Kranig van de Beierse autoriteit doet voorkomen alsof de discussie in gang is gezet door tegenstanders van de privacywet en de media. Door mensen die op een rel uit waren om de AVG belachelijk te maken.

Maar die veronderstelling klopt niet.

Hoe begon de naambordjesdiscussie?

De discussie kwam in Wenen op gang naar aanleiding van een klacht van één huurder bij de gemeentelijke woningcorporatie Wiener Wohnen.

De corporatie heeft vervolgens de Magistratsabteilung 63, de afdeling die in Wenen verantwoordelijk is voor gegevensbescherming, geraadpleegd. De Functionaris Gegevensbescherming van deze afdeling kwam vervolgens zelf tot de conclusie dat de combinatie van achternaam en deurnummer daadwerkelijk inbreuk maakt op de Europese privacywetgeving.

Functionaris Gegevensbescherming zet als eerste verkeerde stap

De kwestie is dus niet aangezwengeld door oproerkraaiers. Een Functionaris Gegevensbescherming, iemand die alles van de privacywet zou moeten weten, trok op basis van de wettekst de conclusie dat er sprake was van inbreuk op de AVG.

Logisch besluit wonkngcorporatie om alle naambordjes te verwijderen

Vervolgens kan de Weense woningcorporatie niet anders dan te besluiten om verregaande maatregelen te treffen. Bij overtreding van de regels is het management immers aansprakelijk als de Autoriteit Persoonsgegevens van Oostenrijk een onderzoek instelt naar aanleiding van een klacht van een huurder, waar niets mee gedaan is.

Zeker als blijkt dat er een advies van de FG ligt om 220.000 naambordjes te verwijderen.

Nog steeds geen sprake van stemmingmakerij

Tot zover is er dus nog steeds geen sprake van bewuste stemmingmakerij om de AVG in diskrediet te brengen.

Pas als 220.000 huurders in Wenen een brief krijgen van de woningcorporatie duikt de media er bovenop. Logisch, want het betreft een opmerkelijk besluit met verregaande gevolgen. En dat op basis van een nieuwe wet die veel mensen onzeker maakt. Mede vanwege de hoge boetes die opgelegd kunnen worden.

Geen journalist die Autoriteit Gegevensbescherming om een reactie heeft gevraagd

Wat vervolgens opvalt is dat er geen journalist in Oostenrijk op het idee gekomen is om de Autoriteit Persoonsgegevens om een reactie te vragen.

Dat verwijt valt overigens ook de Functionaris Gegevensbescherming te maken.

Rol privacybelangenorganisatie

De media vroegen wel om een reactie bij ARGE Daten. Een organisatie die zich in Oostenrijk bezighoudt met de privacyrechten van burgers.

Volgens ARGE Daten was het besluit van Wiener Wohnen om alle naambordjes te verwijderen de “enige wettelijk conforme procedure”.

ARGE Daten roept vervolgens huurders op om een klacht in te dienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens in Wenen.

Als de Beierse toezichthouder zich kwaad maakt over stemmingmakerij over de Europese privacywet dan zou ARAG Daten daar de aanleiding voor kunnen zijn.

ARAG Daten is geen tegenstander van AVG

Ware het niet dat de Beierse autoriteit praat over stemmingmakerij door tegenstanders van de AVG. ARAG Daten is een organisatie die opkomt voor privacybelangen. ARAG Daten heeft dus belang bij de privacywet. Is geen tegenstander.

Waar komt die stemmingmakerij dan vandaan?

De Beierse autoriteit geeft een uitstekende les privacywetgeving naar aanleiding van de discussie over de naambordjes. Uitleg die iedereen de regels erbij pakt lijkt te moeten kunnen begrijpen. Maar is dat werkelijk zo?

Privacydeskundigen leggen privacyregels anders uit dan Autoriteit Persoonsgegevens

De Functionaris Gegevensbescherming gaf een andere uitleg van dezelfde regels. En hij heeft er voor geleerd.

En hij was niet de enige privacydeskundige die een andere uitleg aan de regels gaf dan de Autoriteit Persoonsgegevens van Beieren.

Toegegeven, andere privacydeskundigen plaatsten vraagtekens bij het besluit van Wiener Wohnen, maar gaven vervolgens toch een andere duiding van de wet dan de Autoriteit Persoonsgegevens.

Max Schremms adviseert verhuurders onterecht om schriftelijk toestemming te vragen

Neem bijvoorbeeld Max Schrems. Hij heeft in heel Europa naam gemaakt met zijn kruistocht tegen Facebook. Schrems wijst er in een tweet op dat de ontmanteling van meer dan 200.000 naambordjes wellicht een wel erg overdreven maatregel is.

@Met alle liefde voor de #AVG“, tweet Schrems. „Maar waar u (al) de toestemming van de huurder heeft, hoeft u niet meer 220.000 naamplaatjes te verwijderen en opnieuw te plaatsen….. Een vragenlijst met een opt-in zou het waarschijnlijk gemakkelijker maken.“

 

Schrems adviseert als gerenomeerde privacydeskundige dus aan verhuurders om alle huurders schriftelijk om toestemming te vragen om hun naam op een centraal belbord in de hal van een flat te plaatsen.

Maar volgens de Autoriteit Persoonsgegevens hoeven verhuurders niets te doen

De Beierse Autoriteit Persoonsgegevens zegt daar niets over. Volgens de Beierse AP hoeven verhuurders niets te doen.

Duitse advocaat onderbouwt in blog aan de hand van diverse wetten dat naambordjes ook voor AVG al verboden zouden zijn

In Duitsland schreef advocaat Arno Lampmann van advocatenkantoor LHR in Keulen een uitvoerige blog over de naambordjes. Zijn opmerkelijke conclusie was dat de naambordjes ook zonder de AVG eigenlijk al in strijd zijn met andere wetten. Hij verwijst daarbij naar die wetten en haalt er vervolgens ook Max Schremms nog bij om zijn conclusie kracht bij te zetten.

Nog steeds geen spoor van oproerkraaiers die de Europese privacywet in diskrediet brengen.

 

Deskundigen die geacht mogen worden de privacywet te kennen en te kunnen duiden geven een hele andere uitleg aan de regels dan de Autoriteit Persoonsgegevens van Beieren. Opnieuw geen tegenstanders van de wet. Weer mensen die belang hebben bij de privacywetgeving.

Alle partijen, waaronder de Autoriteit Persoonsgegevens, moeten hand in eigen boesem steken

Het zou de Autoriteit Persoonsgegevens in Beieren, maar ook zijn collega’s in de rest van Europa, sieren om de hand in eigen boesem te steken. De AVG is blijkbaar zo onduidelijk dat zelfs deskundigen de regels anders uitleggen. Die complexiteit zorgt voor onrust en weerstand.

En de deskundigen en de media mogen anderzijds ook zichzelf verwijten maken.

Waarom heeft niemand de moeite genomen om de Autoriteit Persoonsgegevens om een reactie te vragen?

Iedere journalist hoort dat standaard te doen. En iedere FG en jurist die twijfelt over de uitleg van een regel ook.

Oproer in Duitsland en Oostenrijk over naambordjes in flats is “onzinnig”, zegt Autoriteit Persoonsgegevens in Beieren

De ophef in Duitsland en Oostenrijk over het verbod op naambordjes in flats vanwege de AVG is “onzinnig”, meldt de Autoriteit Persoonsgegevens van de Duitse deelstaat Beieren op zijn website.

Voorzitter Thomas Kranig van de Beierse autoriteit zag zich genoodzaakt om zelf pro actief ongevraagd in een persbericht uitgebreid uitleg te geven, omdat de discussie naar aanleiding van artikelen in Duitse en Oostenrijjse media de “zeer goede Europese privacywet in diskrediet brengt”.

Paniekzaaierij

Het gaat volgens Kranig bij de berichtgeving naar aanleiding van een klacht in Wenen om “paniekzaaierij of het streven naar media-aandacht, maar zeker niet om echte gegevensbescherming.”

“Nu niet alleen een Weense woningbouwvereniging haar onzinnige plannen heeft gepubliceerd om de naambordjes in flatgebouwen te verwijderen vanwege de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), maar er ook in Duitsland dergelijke discussies worden gevoerd, is het noodzakelijk om er duidelijk op te wijzen dat dit niet nodig is om redenen van gegevensbescherming”, meldt de Beierse toezichthouder op zijn website.

Les privacywetgeving

Dan volgt er een les privacywetgeving en duiding van de regels: “De namen op de ringplaten zijn persoonlijke gegevens. De AVG is van toepassing op “de geheel of gedeeltelijk geautomatiseerde verwerking van persoonsgegevens en op de verwerking van persoonsgegevens die niet automatisch worden opgeslagen of bestemd zijn om te worden opgeslagen in een bestandssysteem.”

Bevestigen naambordjes is geen geautomatiseerd proces

“Het bevestigen van naambordjes is geen geautomatiseerd proces”, legt de Duitse toezichthouder uit. “Zelfs als men tot de nauwelijks te rechtvaardigen opvatting zou komen dat de gedrukte naamplaten van de bewoners tot stand zijn gekomen uit een geautomatiseerde verwerking van gegevens, zou de verwerking door de bouwvereniging in het algemeen juridisch toelaatbaar zijn op basis van art. 6 exp. 1 f AVG.”

Pseudonimiseren naambordjes niet nodig volgens AVG

Volgens de wet op de gegevensbescherming is het volgens de Duitse toezichthouder niet nodig om alle naambordjes te pseudonimiseren, d.w.z. de naam te vervangen door een andere benaming zoals cijfers of lettercombinaties.

Op grond van het burgerlijk recht, d.w.z. door middel van huisregels of andere overeenkomsten, kan worden bepaald of en hoe (bv. uniform uiterlijk) de ringplaten kunnen worden gereguleerd.

Rekening houden met postbode, reddingsdiensten en bezoekers

Er kan dan ook rekening worden gehouden met postbedrijven, reddingsdiensten en andere bezoekers.

Betreurenswaardig

“Ik vind het zeer problematisch en ook zeer betreurenswaardig dat in deze onzinnige veronderstellingen de zeer goede Algemene Verordening Gegevensbescherming gebruikt wordt als rechtvaardiging voor iets wat de wet helemaal niet eist en de AVG zo in diskrediet brengen als “wereldvreemd Europees recht”, besluit de Autoriteit Persoonsgegevens van Beieren.

900.000 vastgoedeigenaren krijgen naar aanleiding maatregelen in Oostenrijk advies om in verband met AVG naambordjes 20 miljoen huurders te verwijderen

Jurisprudentie rond de Europese privacywet in andere Europese landen kan ook snel tot discussies en maatregelen leiden in Nederland, voorspelde PrivacyZone eerder deze week. Twee dagen later is het al zo ver in Duitsland.

De Duitse vereniging van vastgoedeigenaren Haus & Grund adviseert zijn 900.000 leden om in verband met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) alle naambordjes van huurwoningen te verwijderen, meldt de Duitse boulevardkrant Bild.

In Wenen moeten 220.000 naambordjes van gemeenschappelijke belborden worden verwijderd

De Duitse vastgoedeigenaren reageren daarmee op het besluit van de gemeentelijke woningcorporatie Wiener Wohnen om in verband met de AVG in de Oostenrijkse hoofdstad Wenen 220.000 naambordjes te verwijderen van gemeenschappelijke belborden in de hal van appartementencomplexen en flats.

De discussie werd volgens de Oostenrijkse nieuwssite Salzburg24geïnitieerd door een bewoner van een appartementencomplex in Wenen die een klacht indiende omdat zijn naam op de intercom stond.

Oostenrijkse privacyvoorvechters spelen discussie over rechtmatigheid naambordjes hoog op

De zaak wordt momenteel in Oostenrijk hoog opgespeeld door ARGE Daten, een organisatie die opkomt voor de privacyrechten van burgers.

De Duitse vereniging van vastgoedeigenaren adviseert zijn leden nu om in navolging van Wiener Wohnen nu ook de naambordjes van gezamenlijke belborden te verwijderen.

“Alleen op deze manier kunnen ze er zeker van zijn dat ze de DSGVO niet schenden”, zegt Kai Warnecke, voorzitter van Haus & Grund, aan BILD. DSGVO is de Duitse afkorting voor de AVG: Datenschutz Grundverordnung.

Warnecke waarschuwt dat het niet naleven van de verordening kan leiden tot boetes tot 20 miljoen euro voor verhuurders. En dat is wanneer huurders klagen dat hun naam op de deur staat en ze daardoor hun privacy verstoord zien.

Duitse vereniging van vastgoedeigenaren vindt dat 20 miljoen huurders moeten opdraaien voor kosten verwijderen belborden

Warnecke schat dat het vervangen van de belplaten in alle 20 miljoen huurwoningen in Duitsland 200 miljoen euro kan kosten. De verhuurders zouden daarvoor moeten betalen.

De woningcorporaties Vonovia (400.000 huurwoningen in Duitsland) en Deutsche Wohnen (160.000) hebben inmiddels te kennen gegeven dat zij nog niet van plan zijn om het advies van Haus & Grund op te volgen.

Klingelschild-verwarring (Klingel = deurbel)

De Duitse huurdersorganisatie Deutsche Wohnen vreest een “Klingelschild-verwarring” in geval van ontmanteling van de centrale belborden. De toegankelijkheid van de appartementen zou in het geding kunnen komen. “Als er twijfels bestaan over de wettigheid van naambordjes, worden politici opgeroepen om op te treden”, zegt algemeen directeur Ulrich Ropertz van Deutsche Wohnen.

Hij adviseert huurders die ervoor willen zorgen dat bekenden, pakket- en bezorgdiensten ook in de toekomst op de juiste bel kunnen blijven drukken in wooncomplexen met honderden huurders.